หมู่บ้าน OTOP กรงนกหนองทราย

เอกลักษณ์แห่งภูมิปัญญาของชุมหนองทราย หมู่ที่ 4,10 ตำบลคลองแห อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา เป็นหมู่บ้านที่มีความโดดเด่นในเรื่องของการทำกรงนก กรมการพัฒนาชุมชน ได้จัดตั้งให้เป็นหนึ่งในหมู่บ้าน OTOP เพื่อการท่องเที่ยวของจังหวัดสงขลา เมื่อปี 2554 ชุมชนหนองทราย เป็นชุมชนหัตถกรรม ที่มีวิถีชีวิตดั้งเดิม พึ่งพาตนเองคนในชุมชนยังยึดถือปฏิบัติตามวิถีชาวมุสลิม เคร่งครัดในการปฏิบัติตนตามหลักศาสนา อยู่รวมกันเป็นครอบครัวระบบเครือญาติ วิถีชีวิตของผู้คนในหมู่บ้านแห่งนี้ ยังคงเน้นการรักษาเอกลักษณ์ของชาวใต้ในภูมิปัญญา การทำกรงนกได้อย่างสวยงามและเป็นที่ถูกใจของลูกค้าทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ

สินค้า OTOP หรือ หนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ มีอยู่ทุกท้องถิ่น เนื่องจากรัฐบาลได้ให้ความสำคัญกับการสร้างอาชีพสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชน จึงมีนโยบายส่งเสริมสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง ทำให้ทุกท้องถิ่นต่างเฟ้นหาและพัฒนาสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์จนบาง ท้องถิ่นสามารถส่งออกขายยังต่างประเทศได้

สำหรับตำบลคลองแหของเรา ก็มีสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ด้วยกันหลายอย่าง โดยแต่ละชุมชนก็จะมีผลิตสินค้าของ ชุมชนขึ้นมา และสร้างรายได้ให้กับชุมชนนั้นๆ สำหรับผลิตภัณฑ์ ที่จะมาแนะนำให้ได้รู้จักกันก็คือ กรงนก

ย้อนไปเมื่อ พ.ศ. 2509 (ชุมชนหนองทราย) ได้มีการริเริ่มทำกรงนกและรวมกลุ่มกันในการทำกรงนกขึ้นมา โดยในตอนแรกๆ มีการ ทำกันเพียงไม่กี่ครัวเรือนเท่านั้น เนื่องจากขาดตลาดรองรับที่แน่นอน แต่ชาวบ้านก็ยังคงทำกรงนกกันเรื่อยมา ซึ่งอาชีพทำกรงนกนี้คนส่วนใหญ่อาจจะไม่ทราบว่า หมู่บ้านเล็กๆ ที่มีประชากรเพียงสามร้อยกว่าคนนั้น ก็สามารถผลิตกรงนกที่เป็นเอกลักษณ์ของชาวใต้ออกมาได้อย่างสวยงาม และเป็นที่ถูกใจของลูกค้าทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ ทั้งนี้ก็ด้วยฝีมืออันประณีตและภูมิปัญญาที่ได้สั่งสมมาจากรุ่นหนึ่งสู่อีกรุ่นหนึ่ง จึงทำให้ชาวบ้านกลุ่มเล็กๆ สามารถผลิตผลงานออกมาให้เป็นที่ชื่นชอบของลูกค้าได้เป็นอย่างดี

โดยวัสดุอุปกรณ์หรือวัตถุดิบต่างๆ ที่ใช้ทำกรงนกในสมัยก่อนนั้นสามารถหามาได้โดย ง่าย  เนื่องจากวัตถุดิบที่ใช้ส่วนใหญ่ได้มาจากธรรมชาติทั้งสิ้น  ดังนั้นเรื่องของต้นทุนจึงไม่มากเท่ากับทุกวันนี้ สำหรับอุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิตกรงนก ประกอบด้วย 1.ไม่ไผ่ 2.หวาย 3.ไม้ (สำหรับ นกเกาะ) 4.ลวด 5.แชล็ค

ถึงแม้ว่ากรงนกของชาวคลองแหจะเป็นที่ชื่นชอบของตลาดเพียงใด แต่ก็ยังมีปัญหาและอุปสรรคอีกมากมายในการที่จะผลิตกรงนกขึ้นมาแต่ละลูก  เนื่องจากว่าปัจจุบันนี้วัสดุอุปกรณ์ ที่มาจากธรรมชาตินั้นค่อนข้างจะหายาก จึงต้องซื้อหามาด้วยราคาที่ค่อนข้างแพง ไม่ว่าจะเป็นไม้ไผ่  หวาย  โดยเฉพาะหวาย  เนื่องจากว่ามีข้อจำกัดในเรื่องของกฎหมาย ขนส่งหวายจากที่อื่นมาจำหน่ายให้กับชาวบ้าน ทำให้บางครั้งหวาย ขาดตลาดไม่สามารถผลิตสินค้าได้ ตามที่ตลาดต้องการได้ครบถ้วน

สำหรับการผลิตกรงนกของคลองแหนั้น ชุมชนจะมีการรวมกลุ่มกัน ซึ่งในชุมชนอาจจะร่วมกลุ่มกันมากว่าหนึ่งกลุ่มก็ได้ เมื่อมีการสั่งซื้อมา ชาวบ้านก็จะแบ่งกันผลิตตามที่มีการสั่งซื้อมา ทั้งรูปแบบ ขนาด และจำนวน  จากนั้นผู้ซื้อจะมารับสินค้าตามวันและเวลาที่กำหนด

แม้ว่าจะมีปัญหาอุปสรรคบ้าง แต่กลุ่มทำกรงนกของคลองแหก็ไม่ย่อท้อ ยังคงผลิตกรงนกด้วยความประณีต สวยงาม เพื่อสร้างคุณค่าให้กับหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ของตำบลคลองแหให้เลื่องชื่อไปไกล

ความงามแห่งอัตลักษณ์ชุมชน

ชุมชนหนองทราย มีการดำเนินชีวิตโดยยึดการประกอบอาชีพทำกรงนก เป็นวิถีชีวิตดั้งเดิม เป็นที่สนใจ และ
สามารถให้เป็นแหล่งเรียนรู้ศึกษาท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ สภาพพื้นที่ของชุมชนมีสระน้ำกลางบ้าน และการคมนาคมมีการเข้าออกหมูบ้านได้หลายเส้นทาง ทำให้นักท่องเที่ยวเดินทางเข้าออกหมู่บ้านได้สะดวก นอกจากนี้ยังอยู่ใกล้แหล่งท่องเที่ยว เช่น
ตลาดน้ำคลองแห มัสยิดกลางจังหวัดสงขลา เส้นทางผ่านไปแหลมโพธิ์ เป็นต้น

ผลิตภัณฑ์เด่น

กรงนก (นกเขาชวา, นกกรงหัวจุก,โคมไฟกรงนก)

สิ่งอำนวยความสะดวก

– ป้ายแสดงทางเข้าหมู่บ้าน
– ศูนย์เรียนรู้ภูมิปัญญาหัตถกรรมกรงนกบริการข้อมูลแก่นักท่องเที่ยว

การเดินทาง

เส้นทางการเดินทางจาก กทม.ถึงชุมชนบ้านคลองแห-หนองทราย มีความสะดวกสามารถเดินทางได้หลายเส้นทาง ทั้งทางอากาศและทางบก โดยมีเที่ยวบินจากสนามบินสุวรรณภูมิ และดอนเมือง-หาดใหญ่ ทุกวัน หรือเดินทางทางรถไฟจากสถานีหัวลำโพง-สถานีชุมทางหาดใหญ่ ได้ทุกวัน และเดินทางด้วยบริการรถทัวร์/รถตู้ กรุงเทพฯ หาดใหญ่ และมีรถรับจ้างบริการจากสถานีรถไฟ สถานีขนส่ง ถึงหมู่บ้าน ซึ่งอยู่ห่างจากตัวเมืองประมาณ 5 กิโลเมตร